صفحه اصلی
بهمن
ارگونومی و سلامت در محیط کار, مقالات
آیا برندهای مطرح دنیا از تجهیزات ارگونومیک استفاده میکنند؟
با رشد آگاهی نسبت به سلامت و رفاه شغلی، شرکتهای بزرگ دنیا بیش از هر زمان دیگری به ارگونومی و طراحی محیط کاری استاندارد توجه نشان میدهند.
ارگونومی در واقع علمی است که تلاش میکند محیط کار، ابزار و تجهیزات را طوری طراحی کند که با ویژگیهای طبیعی بدن انسان هماهنگ باشد؛ نتیجهاش هم کاهش خستگی، جلوگیری از دردهای عضلانی و پیشگیری از آسیبهای فیزیکی است.
ولی تاثیر تجهیزات ارگونومیک فقط به سلامت جسمی ختم نمیشود؛ این ابزارها باعث افزایش تمرکز، انرژی و بهرهوری کارکنان هم میشوند و در نهایت به عملکرد بهتر سازمان منجر خواهند شد.
در این مقاله، بررسی میکنیم که شرکتها چطور از وسایل ارگونومیک استفاده میکنند و این کار چه تاثیری بر سلامت و عملکرد کارکنان دارد.
اهمیت استفاده از تجهیزات ارگونومیک در شرکتهای بزرگ
بسیاری فکر میکنند ارگونومی فقط به تنظیم میز و صندلی مربوط میشود، ولی در واقع علمی چندجانبه است که شغل و محیط کار را متناسب با تواناییهای انسان طراحی میکند. هدف ارگونومی این است که محیط کار هم ایمنتر و هم کارآمدتر شود.
در این روش، ممکن است میز کار، ابزار یا فضای کاری متناسب با آن شغل اصلاح یا بازطراحی شود تا با نیازها و تواناییهای فیزیکی افراد هماهنگتر باشد.
ارگونومی فقط ببه معنی راحتی لحظهای نیست؛ بلکه کمک میکند فشار روی بدن و سیستم اسکلتی-عضلانی کمتر شده و سلامت فرد در دراز مدت تامین شود. عواملی مثل وضعیت بد بدن، حرکات تکراری یا دمای نامناسب محیط میتوانند باعث فشار و آسیب شوند.
چرا ارگونومی مهم است؟
شرکتهای بزرگ دنیا فهمیدهاند که نادیده گرفتن ارگونومی میتواند مشکلات جدی و پرهزینهای ایجاد کند. این مشکلات که به نام اختلالات اسکلتی-عضلانی (MSDs) شناخته میشوند، میتوانند روی عضلات، اعصاب، تاندونها، رباطها و ستون فقرات تاثیر بگذارند.
با رعایت اصول ارگونومی، میتوان خستگی را کاهش داد، کارایی را بالا برد و از بروز این آسیبها جلوگیری کرد. برای مثال، مایکروسافت برنامهای به نام «برنامه ارگونومی» دارد. این برنامه شامل بررسی محیط کار، مشاوره تخصصی و ارائه مبلمان اداری استاندارد برای همه کارکنان است. حتی کارکنان پارهوقت و قراردادی هم با ارائه مدارک پزشکی میتوانند از این خدمات بهرهمند شوند.
بررسی تجهیزات ارگونومیک در شرکتهای بزرگ
برندهای بزرگ دنیا تاثیر ارگونومی بر کیفیت عملکرد کارکنان را خوب میدانند، به همین دلیل روی ایجاد محیطهای کاری امن و راحت سرمایهگذاری میکنند.
تجهیزات ارگونومیک در این شرکتها شامل میز و صندلی تا ابزارهای دیجیتال است. بیش از ۷۰ درصد شرکتها از برندهای ارگونومیک استفاده میکنند تا خطر آسیبهای کاری را کاهش دهند.
این وسایل میتوانند میزهای قابل تنظیم، صندلیهای با پشتیبانی ممناسب از کمر، پایه مانیتورهای قابل تنظیم و حتی نرمافزارهایی برای یادآوری استراحت باشند. در ادامه، چند نمونه معروف را بررسی میکنیم:
فرهنگ ارگونومی در اپل
اپل یکی از شرکتهایی است که واقعاً به راحتی و سلامت کارکنانش اهمیت میدهد. در دفتر جدید «اپل پارک»، همه میزها قابل تنظیم هستند و با فشار یک دکمه میتوان از حالت نشسته به ایستاده تغییرشان داد. این میزها کمک میکنند فشار روی پشت و بدن کمتر شود. صندلیها هم از برندهای ارگونومیک معتبر هستند و اپل برای آنها هزینه زیادی کرده است.
مدیرعامل اپل همیشه روی اهمیت کم کردن زمان نشستن طولانی تاکید دارد. حتی ویژگی یادآوری بلندشدن در اپل واچ هم برای همین هدف ساختهشده است.
ولی، برنامه ارگونومی اپل فقط به میز و صندلی محدود نمیشود؛ نورپردازی، نور طبیعی و طراحی کل دفتر هم به گونهای است که کارکنان بیشترین راحتی را داشته باشند.
فرهنگ ارگونومی در اپل شامل قانون ۲۰-۲۰-۲۰ برای استراحت چشم است. اپل با طراحی محصولات راحت و سازگار با بدن، نشان میدهد که سلامت کارکنان برایش مهم است.
فرهنگ ارگونومی در گوگل
گوگل هم به سلامت و راحتی کارکنانش توجه ويژهای کرده است و سیاستهای جالبی برای آن دارد. دفاتر گوگل با طراحی خلاقانه و امکانات مختلف مثل فضاهای باز، میزهای ناهارخوری ارگونومیک، تجهیزات ورزشی و امکانات رفاهی، محیطی جذاب و سالم برای کار ایجاد کردهاند.
میز و صندلیها قابل تنظیم هستند و نور، دما و چیدمان فضا طوری طراحیشده که استفاده از تجهیزات راحتتر باشد. گوگل معتقد است محیط ارگونومیک باعث آسایش، ایمنی، خلاقیت و عملکرد بهتر کارکنان میشود.
همچنین، گوگل برنامههایی دارد که کارکنان میتوانند درخواست کنند محیط کارشان برایشان شخصیسازی شود که شامل تنظیم ارتفاع میز برای جلوگیری از درد گردن و استفاده از کیبوردهای ارگونومیک و … است.
فرهنگ ارگونومی در مایکروسافت
مایکروسافت با ارائه برنامههای رفاهی، مشاوره با متخصصان ارگونومی و ابزارهای استاندارد، به کارمندانش کمک میکند راحت و درست کار کنند. هدف آنها این است که محیط کار با نیازهای افراد سازگار باشد، نه اینکه افراد خود را با محیط وفق دهند.
تمامی کارمندان، کارآموزان و برخی کارکنان قراردادی با مدارک پزشکی میتوانند از این برنامه استفاده کنند. امکانات استاندارد شامل مبلمان و تجهیزات ارگونومیک است و به همه ارائه میشود.
مایکروسافت همچنین تخفیف ویژهای برای خرید مبلمان اداری ارگونومیک دارد. مثلاً کارمندان تماموقت میتوانند از برندهای معتبر بهصورت عمده خرید کنند تا مطمئن شوند کالای باکیفیت دریافت میکنند.
این اقدامات نشان میدهد که مایکروسافت علاوه بر ارائه تجهیزات استاندارد، فرهنگ ارگونومی را در محیط کار تقویت میکند تا کارمندان در محیطی امن و راحت کار کنند.
فرهنگ ارگونومی در آمازون
در سالهای اخیر، آمازون با مشکلاتی درباره شرایط کاری و سلامت جسمی کارکنانش روبهرو بود. برای همین، تصمیم گرفت محیط کار را بهتر و امنتر کند. تا پایان سال ۲۰۲۴، این شرکت با OSHA قرارداد همکاری جهت تجهیز دفاتر کاری بست تا از آسیبهای جسمی کارکنان جلوگیری کند.
به همین منظور، آمازون اقداماتی مثل نصب میزهای تنظیم پذیر، بازطراحی ایستگاههای بستهبندی و استفاده از تجهیزات حمایتی انجام داد. همچنین، متهای ضد خستگی، بندهای حمل آسان و سیستمهای واگن و تفکیک بار را بهینه کرد. هدف همه این کارها کاهش فشار جسمی و جلوگیری از آسیبهای تکراری است.
تحقیقات نشان داده با میزهای تنظیم پذیر، کارکنان میتوانند ۲۰ تا ۸۰ درصد از زمان کاری خود را بدون خستگی زیاد بنشینند یا بایستند. آمازون همچنین یک تیم ارگونومی دارد که سلامت کارکنان را بهصورت دورهای بررسی میکند و مطمئن میشود تغییرات واقعاً مؤثر باشند.
این اقدامات نشان میدهد حتی شرکتهایی که پیشتر مشکلات ایمنی داشتهاند، میتوانند محیط کاری راحت و امن برای کارکنان ایجاد کنند.
فرهنگ ارگونومی در آیبیام
شرکت آیبیام هم از برندهای ارگونومیک برای راحتی و حفظ سلامتی کارکنانش استفاده میکند. مثلاً در ایستگاههای کاری صندلیهای کاملاً ارگونومیک و در اتاقهای کنفرانس صندلیهای ارگونومیک با پشتی مش استفاده کرده تا از خستگی ناشی از جلسات طولانی مدت جلوگیری کند.
همچنین در فضاهای مشترک و ناهارخوری ، صندلیهای مدولار و میزهایی با ارتفاع مختلف قرار داده شده تا کارکنان بتوانند سبک کارشان را خودشان انتخاب کنند.
آیبیام همچنین ابزارهای کمکی مثل ایستگاههای کاری نیمهخصوصی و صفحات دیجیتال برای تنظیم راحت وضعیت کاری فراهم کرده است.
فرهنگ ارگونومی در تسلا
تسلا نهتنها به نوآوری در محصولاتش اهمیت میدهد، بلکه سلامت و ایمنی کارکنانش را هم مهم میداند. یکی از اقدامات مهم تسلا، افتتاح یک مرکز آموزشی جدید است؛ جایی که کارکنان تازهوارد قبل از شروع به کار با اصول تولید و اهمیت ارگونومی آشنا میشوند. این آموزش به آنها کمک میکند وضعیت بدن خود را درست نگه دارند و از آسیبهای احتمالی جلوگیری کنند.
رهبران تسلا میگویند این روش هم مشارکت کارکنان را بیشتر میکند و هم تعداد حوادث را کاهش میدهد. اگرچه پیشتر تسلا بهدلیل شرایط سخت کاری مورد انتقاد بود، ولی حالا با سرمایهگذاری روی فرهنگ ایمنی و ارگونومی، تصویر شرکت تغییر کرده است.
امروز کارکنان تسلا از میز و صندلی استاندارد، فضاهای استراحت فعال و ابزارهای کمککننده برای حمل بار استفاده میکنند. حتی نرمافزارهای مدیریت ارگونومی به شرکت کمک میکنند تا شغلها و فرایندهای مختلف را بررسی و اصلاح کرده و فشار فیزیکی را کم کند.
فرهنگ ارگونومی در تویوتا
خودروهای تویوتا برای راحتی راننده طراحی میشوند، ولی به همان اندازه به امنیت و راحتی کارکنانش هم اهمیت میدهد. در یکی از پروژهها، تیم ایمنی تویوتا به دنبال راهی بود تا فشار بدنی کارگران هنگام نصب درب خودرو کم شود، بدون اینکه کیفیت یا ایمنی کاهش پیدا کند.
تویوتا با شرکت ITW Automotive همکاری کرد و یک پیچ جدید به نام CenterLok ساخت که طراحی خاصی به نام «مثلث نیرو» دارد. این پیچ باعث شد فشار لازم برای نصب تا ۴۵٪ کمتر شود. یعنی کارگران نیاز ندارند زیاد به بازو و شانهشان فشار بیاورند، کار سریعتر و ایمنتر انجامشده و کیفیت نصب قطعات هم بهتر میشود.
این نمونه نشان میدهد تویوتا با نوآوری در تجهیزات مونتاژ، فشار کارگران را کاهش داده و محیط کار راحتتری ایجاد کرده است.
فرهنگ ارگونومی در والمارت
فرهنگ ارگونومی در سازمانها موردتوجه خردهفروشیها هم قرار گرفته است. بهطوریکه والمارت در مرکز لجستیک خود در ایندیانا، ایستگاههای کاری کاملاً ارگونومیک طراحی کرده و از سیستمهای پیشرفتهای استفاده میکند تا کالاها بهصورت خودکار به دست کارکنان برسند، بدون اینکه آنها مجبور باشند مسیرهای طولانی را طی کنند.
این تغییر باعثشده تعداد قدمهایی که هر کارگر در طول شیفت برمیدارد کاهش پیدا کند و فشار جسمانی کمتری متحمل شود. پیش از این، کارگران ممکن بود تا چندین کیلومتر در یک شیفت پیادهروی کنند، ولی حالا با سیستم جدید این مشکل برطرف شده است.
در کل، توجه به ارگونومی در انبارها و فروشگاهها نه تنها هزینههای ناشی از مصدومیت و غیبت کارکنان را کاهش میدهد، بلکه تجربه کاری سالمتر و رضایتبخشتری برای آنها فراهم میکند.
برندهای معروف تولید تجهیزات ارگونومیک
تجهیزات ارگونومیک را برندهای مشهور مبلمان اداری و سلامت کاری تولید میکنند، مثل:
- نول (Knoll)
- هاوورث (Haworth)
- استیلکیس (Steelcase)
- هرمن میلر (Herman Miller)
- هیومناسکیل (Humanscale)
برای مثال، صندلیهای معروف Aeron و Embody از برند هرمن میلر در شرکتهای بزرگ بسیار محبوبیت بالایی دارند. این صندلیها وزن بدن را بهطور یکنواخت تقسیم میکنند و با تکیهگاههای قابل تنظیم، ستون فقرات را در وضعیت درست نگه میدارند تا نشستن طولانی راحت و بدون فشار باشد.
علاوه بر صندلی، میزهایی با قابلیت تنظیم ارتفاع هم در دفاتر رایج شدهاند. این میزها به کارمندان اجازه میدهند بین نشستن و ایستادن جابهجا شوند و فشار روی کمر کاهش پیدا کند. برندهای معروف این میزها شامل اتونوموس (Autonomous)، آپلیفت (Uplift) و واریدسک (Varidesk) هستند.
همچنین لوازم جانبی ارگونومیک مثل زیر پایی، پایه مانیتور قابل تنظیم، کیبورد و ماوس ارگونومیک هم استفاده میشوند تا کارمندان راحتتر و با پوزیشن سالمتری کار کنند.
جمعبندی
شرکتهای بزرگ دنیا اهمیت زیادی به راحتی و سلامت کارکنان میدهند. آنها علاوه بر سرمایهگذاری در تکنولوژیهای جدید، با فراهم کردن تجهیزات استاندارد و ترویج فرهنگ ارگونومی، سعی میکنند کارکنان سالمتر و خوشحالتری داشته باشند.
به همین دلیل، استفاده از صندلیها، میزها و ابزارهای ارگونومیک در این شرکتها روزبهروز بیشتر میشود و تعجبآور نیست که منابع انسانی، این تجهیزات را در اولویت قرار دهند. به نظر شما فرهنگ ارگونومی در سازمانیهای ایران چقدر توانسته رشد کند؟